مراسم تشییع و خاکسپاری پیکر اکبر عبدی، بازیگر محبوب سینما و تلویزیون ایران، روز گذشته از مقابل تالار وحدت آغاز شد. در کنار ابراز اندوه جامعه هنری و مردم برای فقدان این هنرمند، صحنههایی نیز در این مراسم به ثبت رسید که با واکنشهای متفاوتی روبرو شد. حلقه زدن دور هنرمندان و سلفی گرفتن با چهرههای شناختهشده در شرایطی که خانواده متوفی در سوگ عزیزان خود بودند، از جمله این حواشی بود.
این پدیده تنها مختص به ایران نیست و در بسیاری از نقاط جهان، شهرت با چنین موقعیتهایی همراه است. با این حال، برخی معتقدند ریشههای این رفتارها در جامعه ایران را باید در محدودیت فضاهای عمومی برای تخلیه هیجانات و گردهماییهای اجتماعی جستجو کرد. در سالهای اخیر، فضاهایی مانند ورزشگاهها و سالنهای اجرای موسیقی، به دلایل مختلف، کمتر پذیرای حضور گسترده و ابراز هیجانات جمعی بودهاند.
محدودیت فضاهای عمومی و تخلیه هیجانات
نبود فضاهایی مانند جشنهای خیابانی یا کارناوالها به عنوان بخشی از فرهنگ عمومی، باعث میشود انرژی انباشتهشده در جامعه به شیوههای دیگری بروز پیدا کند. در ایران، فضاهای رسمی برای تجربه حضور جمعی و ابراز هیجان، محدود بوده و گاهی تنها در مناسبتهای خاص و به شکلی غیرمستقیم فراهم میشود. این محدودیتها میتواند باعث شود تا سلفی گرفتن با چهرههای شناختهشده، به فرصتی برای تخلیه هیجان و احساس دیده شدن تبدیل شود.
واکنش به رفتارها و ریشهیابی اجتماعی
در حالی که برخی رسانهها و صفحات مجازی با لحنی انتقادی و گاه تحقیرآمیز به این رفتارها واکنش نشان میدهند، اما سرزنش مستقیم مردم لزوماً راهحل این مسئله نیست. درک ریشههای اجتماعی و فرهنگی این پدیدهها، میتواند به یافتن راهکارهای مؤثرتر برای مدیریت فضاهای عمومی و هدایت هیجانات جمعی کمک کند.