یادداشت حجت الاسلام هادی صاحبقرانی، دستیار رئیس سازمان تبلیغات اسلامی در امر جهاد، به بررسی مفهوم «جهاد» در اندیشه انقلاب اسلامی میپردازد. وی معتقد است این واژه، که گاهی در شناسنامه تاریخ اسیر میشود، در منظومه فکری انقلاب با «حیات» گره خورده است.
صاحبقرانی بیان میکند که جهاد، نه یک خاطره از دوران دفاع مقدس و نه صرفاً عنوانی برای یک سازمان اداری، بلکه نام یک «منطق زنده» برای زیستن و شکستن بنبستها در دنیای امروز است. دلیل طرح مجدد این مفهوم، وجود مسائل حلنشده، ظرفیتهای مردمیِ بهکارگرفتهنشده و باور به توانایی ایمان در عمل برای جابهجا کردن کوهها عنوان میشود.
جهاد؛ یعنی «ما میتوانیم» در تراز الهی
روحیه جهادی، طبق تعریف رهبر انقلاب، با کارهای عادی متفاوت است؛ به این معنا که کار برای خدا انجام شود، وظیفه تلقی گردد و همه نیروها به میدان آورده شوند. جهاد، پیش از آنکه یک «شغل» باشد، یک «نسبت» میان انسان و خالق در خدمت به خلق است. این مفهوم، خروج از انفعال و پذیرش این حقیقت قرآنی است که «وَأَنْ لَیْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَی» (نجم/۳۹). در منطق جهاد، هیچ بنبستی ابدی نیست، زیرا تکیهگاه مجاهد، قدرتی فراتر از تمام بنبستهاست.
فراتر از بخشنامه؛ جهاد یعنی «نظم انقلابی»
برخلاف تصور رایج رسانهای که جهاد را معادل بینظمی یا کار بیبرنامه القا میکند، حقیقت امر برعکس است. رهبر انقلاب تأکید دارند که «انقلابی یعنی کارِ فراوان، پُرحجم، باکیفیت و مجاهدانه... اتفاقاً انقلابیگری، نظم است.» بنابراین، جهاد نه در تضاد با علم و تشکیلات است، بلکه دشمن «بروکراسی فرساینده»، «تشریفات بیثمر» و «تنبلی اداری» محسوب میشود. جهاد به معنای تزریق روح کیفیت و سرعت به فعالیتهاست.