مطالعهای جدید شواهد بیشتری ارائه میدهد که ورزش یکی از راهکارهای کلیدی برای محافظت از مغز در برابر افت عملکرد مرتبط با افزایش سن، از جمله زوال عقل و بیماری آلزایمر، است. مغز هنگام خواب شبکهای پاکسازیکننده را فعال میکند که به حذف مواد زائد انباشته شده کمک میکند.
یک مقاله مروری به سرپرستی دکتر جیمز براچ، پژوهشگر دانشگاه ویکتوریا (VU)، بررسی کرده است که آیا ورزش میتواند این سامانه گلیمفاتیک را تقویت کند یا خیر. این سامانه با افزایش سن، نقش آن در حفظ سلامت مغز بیش از پیش اهمیت پیدا میکند.
ورزش از پیش بهطور نزدیک با سالمندی سالم مرتبط شناخته شده است، اما اینکه دقیقا چگونه از مغز محافظت میکند، همچنان نامشخص است. درک این سازوکار اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا هر سال بیش از ۱۰ میلیون نفر در سراسر جهان به زوال عقل تشخیص داده میشوند و در حال حاضر نیز درمان قطعی برای این بیماری وجود ندارد.
ورزش و سامانه گلیمفاتیک مغز
این مقاله که در نشریه Trends in Neurosciences منتشر شده و تحت داوری همتا قرار گرفته است، پژوهشهای موجود در زمینه سامانه گلیمفاتیک را در حیوانات و انسانها ارزیابی کرد. اگرچه هنوز به شواهد بیشتری نیاز است، این مرور نشان داد که ورزش چندین فرایند زیستی دخیل در تنظیم پاکسازی مواد زائد مغز را بهبود میبخشد.
اثرات ورزش بر پاکسازی مغز
اثرات گزارش شده شامل مواردی از جمله:
- کاهش فشار خون و کاهش سفتی عروق
- بهبود فعالسازی نورونهای مغز
- کاهش التهاب در مغز
- کاهش سطح نوراپینفرین در حالت استراحت
- بهبود خواب، از جمله بهبود خواب عمیق
- افزایش فعالیت امواج آهسته که با پاکسازی مواد زائد مغز مرتبط است
دکتر براچ معتقد است ارتباط میان ورزش و حفظ سلامت مغز میتواند به پژوهشگران کمک کند تا راهبردهای فعالیت بدنیِ مبتنی بر شواهد علمی را برای کاهش افت مغزیِ مرتبط با افزایش سن شناسایی کنند.