پنجم مرداد در حافظه تاریخی استان مرکزی، یادآور روزهایی است که آسمان اراک زیر غرش بمبهای دشمن بعثی قرار گرفت، اما اراده مردمان این دیار برای ایستادگی، تولید و دفاع از میهن متوقف نشد. در این روز، جبهه و کارخانه به هم گره خوردند؛ رزمندگان در خطوط مقدم نبرد ایستادند و کارگران و صنعتگران در قلب واحدهای تولیدی، سنگر مقاومت را حفظ کردند.
«پنجم مرداد» عنوان یادآور یکی از مهمترین فصلهای مقاومت استان مرکزی در دوران دفاع مقدس است. این روز شاهد سه حماسه بزرگ بود: شهادت و ایثار رزمندگان استان در عملیات رمضان سال ۱۳۶۱، مقاومت مردم و صنایع اراک در برابر حملات هوایی رژیم بعث عراق، و نقشآفرینی فرزندان این دیار در عملیات غرورآفرین مرصاد سال ۱۳۶۷.
عملیات رمضان و ایثار رزمندگان
در پنجم مرداد سال ۱۳۶۱، رزمندگان استان مرکزی در عملیات رمضان، در یکی از حساسترین نبردهای دفاع مقدس حضور یافتند و دهها نفر از فرزندان این استان به شهادت رسیدند. این عملیات، نخستین برگ از حماسهای بود که بعدها پنجم مرداد را به نماد ایثار و مقاومت در استان مرکزی تبدیل کرد.
مقاومت صنایع اراک در برابر حملات هوایی
چهار سال بعد، دشمن بعثی در تلاش برای ضربه زدن به توان صنعتی کشور، اراک را هدف حملات گسترده هوایی قرار داد. شهری که به دلیل برخورداری از صنایع مادر، نقشی مهم در اقتصاد و پشتیبانی جنگ داشت. کارخانجات بزرگ اراک بارها آماج حملات دشمن قرار گرفتند و تأسیسات صنعتی این شهر ۵۷ بار بمباران شد. در این حملات، جمعی از کارگران و صنعتگران شهید شدند و نام ۵۷ شهید کارگری استان مرکزی در تاریخ مقاومت صنعتی کشور ثبت شد.
اما بمبارانها نتوانست چرخه تولید را متوقف کند. کارگرانی که روزها زیر سایه تهدید حملات هوایی فعالیت میکردند، با همان روحیه رزمندگان جبههها، خطوط تولید را فعال نگه داشتند تا دشمن نتواند میان جبهه و پشت جبهه فاصله ایجاد کند. اراک در آن سالها نشان داد که کارخانه نیز میتواند سنگر دفاع باشد و کارگر نیز میتواند در صف نخست مقاومت قرار گیرد.
نقشآفرینی در عملیات مرصاد
سومین برگ از حماسه پنجم مرداد، به نقشآفرینی فرزندان استان مرکزی در عملیات غرورآفرین مرصاد در سال ۱۳۶۷ مربوط میشود. جزئیات این نقشآفرینی و دستاوردهای رزمندگان استان در این عملیات، بخشی دیگر از تاریخ مقاومت این دیار را تشکیل میدهد.