کشف یک محراب سنگی متعلق به دوره اتابکان فارس در محوطه میراث جهانی پاسارگاد، فصل تازهای از تاریخ این مجموعه را آشکار کرده است. این کشف نشان میدهد که محوطه پاسارگاد پس از پایان دوران هخامنشی نه تنها متروک نشد، بلکه در قرون میانی اسلامی به یکی از زیارتگاههای شناختهشده جنوب ایران تبدیل شده بود.
این محراب سنگی که حدود ۷۰۰ سال قدمت دارد، در جریان عملیات مرمت کاروانسرای تاریخی پاسارگاد و در فاصله حدود ۱۴۰ متری آرامگاه کوروش شناسایی شد. باستانشناسان این مکان را بیش از یک کاروانسرا، زائرسرای مجموعه مذهبی «مشهد مادر سلیمان» در دوره پس از ورود اسلام به ایران توصیف میکنند.
کشف محراب در عملیات مرمت
محمد نصیری حقیقت، مدیر پایگاه میراث جهانی پاسارگاد، درباره چگونگی کشف این محراب توضیح داد: «همکاران هنگام جابهجایی یکی از بلوکهای سنگی که روی زمین افتاده بود، متوجه شدند در سطح زیرین آن یک محراب سنگی حکاکی شده است. این محراب متعلق به دوره اتابکان فارس است و از نظر تاریخی، ادامه همان سنتی را نشان میدهد که نمونه آن را پیشتر در داخل اتاقک آرامگاه کوروش نیز دیده بودیم.»
«مشهد مادر سلیمان»؛ نامی برای آرامگاه کوروش پس از اسلام
نصیری حقیقت افزود که این محراب ۷۰۰ ساله، زمانی که هویت واقعی آرامگاه کوروش برای مردم در دوران پس از ورود اسلام به ایران شناختهشده نبود، با نام «مشهد مادر سلیمان» شهرت داشت. او دلیل این نامگذاری را عظمت معماری پاسارگاد و بلوکهای سنگی عظیم آن دانست که باعث شد بسیاری ساخت این مجموعه را به حضرت سلیمان نسبت دهند. حضرت سلیمان در باورهای اسلامی با ساخت بناهای بزرگ و قدرتهای فراطبیعی پیوند خورده است. به همین دلیل، آرامگاه کوروش به عنوان قبر مادر حضرت سلیمان شناخته شد و منطقه نیز نام «مادر سلیمان» را به خود گرفت؛ نامی که هنوز هم در این منطقه باقی مانده است.
پاسارگاد؛ زیارتگاهی فعال در دوره اسلامی
این باور، به گفته مدیر پایگاه میراث جهانی پاسارگاد، باعث شد این محوطه در دوره اسلامی برخلاف بسیاری از شهرهای هخامنشی، متروک نشود. این باور سبب شد پاسارگاد به زیارتگاهی فعال در دوره اسلامی تبدیل شود.