گفت وگو از علی ناصری

مهین جواهریان انیماتور و کارگردان انیمیشن که آثار کوتاه او «دویدم و دویدم»، «⁨زرزری کاکل زری⁩»، «بارون میاد جر جر»، «⁨یکی بود یکی نبود» ⁩، «بعله» و «عروسیه عروسی» از محصولات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به تازگی از پلتفرم فیلم‌نت در دسترس مخاطبان قرار گرفته است در گفت‌وگو با خبرنگار فیلم نت نیوز اظهار کرد: کار برای کودک بسیار سخت است و به نظرم کار برای کودکان خردسال به مراتب سخت‌تر است چراکه کودکان در این سن و سال هنوز نمی‌توانند خیلی از رنگ‌ها را به خوبی تشخیص دهند یا حتی برخی شکل‌ها برایشان قابل تشخیص نیست به همین دلیل ما در پرداختن به جزئیات بصری این اثر تحقیقات بسیاری داشتیم تا متوجه شویم که کودکان خردسال چه چیزهایی را تشخیص می‌دهند و چه چیزهایی برایشان غیر قابل تشخیص است.

این استاد حوزه انیمیشن خاطرنشان کرد: در ساخت ویدیوکلیپ معمولا روند تولید اینگونه است که موسیقی در درجه اول اهمیت قرار دارد و بعد بر اساس آن کلیپی ساخته می‌شود، اما در ساخت فیلم های کوتاه انیمیشن من که در فیلم نت نمایش داده شده اند اینگونه نبود. این آثار را می‌توان فیلم‌هایی موزیکال دانست که بر اساس ادبیات فولکلور، گرافیک و موسیقی ایرانی ساخته شده‌اند و برای اینکه کودکان ایرانی جذب این آثار شوند بسیار فکر شده است.

جواهریان درباره موفقیت در ارتباط با مخاطب مثال زد: ما نمونه‌هایی در بین مخاطبانمان داشتیم که مادر یکی از کودکان خردسال می‌گفت تا فیلم «بارون میاد جر جر» را برایش نگذاریم نهارش را نمی‌خورد.

هویت ایرانی را با انیمیشن برای بچه ها تعریف کردم

وی افزود: این ارتباط بسیار اهمیت دارد چراکه ما با برقرار ارتباط مخاطب با چنین آثاری تلاش می‌کنیم هویت ایرانی را در آن کودک تقویت کنیم. در واقع آن کودک نمی‌داند که چه اتفاقی در ذهنش رخ داده است، اما ما هویت ایرانی بودن را در ذهنش می‌کاریم، آن هم با اثری که مبتذل نیست.

این استاد دانشگاه تاکید کرد: فکر می‌کنم این آثار ۴۰ تا ۵۰ سال بعد هم دیدنی خواهند بود چراکه هم موسیقی و هم شعر فولکلور ماندگار است. ما تا ۶۰ – ۷۰ سال پیش شعرهای فولکلورمان هیچ‌گاه مکتوب نشدند و فقط سینه به سینه از یک نسل به نسل بعد انتقال یافتند و چند دهه است که افرادی چون صادق هدایت و شاملو به ادبیات فولکلور توجه داشته و این آثار را مکتوب کرده‌اند، بنابراین یکی از ویژگی‌های این اشعار ماندگاری‌شان است که من فکر می‌کنم این انیمیشن‌های کوتاه هم به همین شکل ماندگار خواهند شد.

این انیماتور درباره انتخاب اشعار فولکلور گفت: من در آثار اشعار فولکلور را انتخاب کردم چون این آثار غنی و فقیر نمی‌شناسند و همه به آن دسترسی دارند، اما ادبیاتی وجود دارد که فقط دست طبقه غنی به آن می‌رسد. نکته دیگر این است که این اشعار با دقت سروده و خوانده می‌شدند مثلا وقتی یک مادر برای دخترش می‌خواند «دختر دارم انار و به»، دقیقا شعر ساده‌ای است که هم غنی می‌خواند و هم فقیر، اما یک ویژگی مهم دیگر هم در این شعر وجود دارد و شعر دارد از زبان مادر به دختر اعتماد به نفس می‌دهد. ما اشعار دیگری هم داریم که درباره قد و بالای پسر است و به او اعتماد به نفس می‌دهد یا وقتی کسی برای دخترش این شعر را می‌خواند که برای خواستگاری از دخترم باید شاه با لشگرش بیاید روحیه و اعتماد به نفس بچه‌مان را تقویت کرده‌ایم و این اتفاق کمی نیست که در شعر فولکلور به وفور دیده می‌شود.

موسیقی کودک رو به فراموشی است!

وی درباره ساخت موسیقی این آثار اظهار کرد: کمتر کسی باورش می‌شود که من برای ساخت موسیقی هر کدام از این آثار با چند آهنگساز در حد اتود کار کردم و بررسی می‌کردم که آثار برای کودک مناسب باشند. ما سال‌هاست که متاسفانه کودکانمان موسیقی ندارند، کانون پرورش فکری زمانی به این موضوع توجه می‌کرد، اما مدتی است که توجه به موسیقی برای کودکان کم‌رنگ شده است و من در تعامل با آهنگسازهای مختلفی بارها اتودهای مختلف را گوش می‌دادم تا به یک گزینه رسیدم که مثلا درباره همین اثر «بارون میاد جر جر» ۵ بار اتود زده شد یا حتی یک اثر دیگر ۱۹ بار اتود زده شد تا به نتیجه مطلوب رسیدیم.

جواهریان خاطرنشان کرد: ساخت این آثار هم مدت زمان زیادی طول کشید. شاید کسی این آثار را ببیند و احساس کند که خیلی راحت ساخته شده‌اند ولی واقعا برای یک اثر ۸ دقیقه‌ای ما پنج سال زحمت کشیدیم. یکی از دلایل این زمان زیاد به تکنولوژی و توانایی ما در آن زمان برمی‌گردد.

این کارگردان درباره تاثیر دیده شدن آثار در فیلم نت گفت: به نظر من این آثار قطعا می‌توانند با کودکان خردسال ارتباط برقرار کنند و همانطور که گفتم هویت ایرانی بودن آن‌ها را تقویت خواهند کرد. نمایش این انیمیشن‌های کوتاه در فیلم‌نت و بازخوردها می‌تواند به ما اطلاعات خوبی درباره تاثیر این آثار و میزان ارتباط برقرار کردنشان با مخاطب بدهد.

کارگردان انیمیشن کوتاه «یکی بود یکی نبود» در پایان گفت: برای من افتخار بزرگی در زندگی‌ام است که می دیدم آثار من برای بچه‌های معلول نمایش داده شد و آن‌ها همراه با این آثار می‌رقصیدند و به خوبی با آن‌ها ارتباط برقرار کرده بودند. در کشور ما مناطق محرومی وجود دارد که نمایش این آثار در نمایش خانگی می‌تواند آن‌ها را هم به تماشای این انیمیشن‌ها بنشاند. وقتی جوان بودیم و در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان کار می‌کردیم شاید خیلی‌ها سودای جهانی شدن و موفقیت در جشنواره‌های جهانی را داشتند و به همین دلیل احتمالا بیش از هر چیز به حرف‌های خودشان توجه داشتند، اما من افتخار می‌کنم که سعی کردم آثاری برای کودکان ایرانی بسازم و به سهم خودم کاری کنم که کودکان ما با فرهنگ ایرانی آشنا شوند و در وضعیتی که فیلم‌های خارجی بیش از هر اثری می‌تواند توجهشان را جلب کند، آثار ایرانی ببینند و به ایرانی بودن خود ببالند.