تغییر در روش اداره دستگاه‌های اجرایی: حرکت به سوی مدیریت مبتنی بر عملکرد

سید حسن مهدوی‌فر، کارشناس ارشد مسائل مدیریتی و حکمرانی، در یادداشتی که به ایسنا ارسال شده است، به پرسش مهمی درباره ضرورت تغییر در شیوه اداره دستگاه‌های اجرایی اشاره کرده است. این سوال اصلی این است که حضور فیزیکی همه کارکنان دولت در تمام روزهای کاری برای همه مشاغل همچنان یک الزام مدیریتی محسوب می‌شود یا زمان آن رسیده است که معیارهای جدیدی جایگزین الگوی سنتی مدیریت شوند؟ طرح این پرسش به معنای دعوت به تعطیلی ادارات یا کاهش کیفیت خدمات عمومی نیست. بلکه هدف، تغییر نگرش از حضور محوری به عملکرد محوری است؛ رویکردی که در آن ارزش آفرینی کارکنان بر اساس کیفیت، سرعت و دقت فعالیت‌های آن‌ها سنجیده می‌شود، نه صرفاً بر مبنای ساعات حضور در ساختمان اداری. این تغییر با توسعه دولت الکترونیک و سامانه های هوشمند امضای دیجیتال، مکاتبات الکترونیکی و خدمات غیر حضوری نیز همسو است که ماهیت بسیاری از فعالیت‌های اداری را متحول کرده‌اند. امروزه بخش قابل توجهی از فعالیت‌های کارشناسی، مطالعاتی، برنامه ریزی، تحلیل داده، تهیه گزارش، طراحی امور پشتیبانی و حتی برخی فرآیندهای مدیریتی بدون وابستگی دائمی به حضور فیزیکی در محل کار قابل انجام است. تجربه کشورهای مختلف نیز نشان می‌دهد که پس از همه‌گیری کرونا، بسیاری از دولت‌ها مدل‌های ترکیبی را انتخاب کردند. انگلیس، کانادا، فنلاند و استرالیا با تدوین دستورالعمل‌های مشخص، بخشی از مشاغل دولتی را بر اساس ماهیت وظایف به صورت ترکیبی یا دور کار سازماندهی کردند. همچنین استونی که یکی از پیشرفته‌ترین دولت‌های الکترونیک جهان را در اختیار دارد، سال‌هاست بخش قابل توجهی از خدمات عمومی را بدون نیاز به مراجعه حضوری ارائه می‌دهد. وجه مشترک این تجربیات، حذف نظارت نیست؛ بلکه جایگزینی نظارت مبتنی بر خروجی شاخص‌های عملکرد و کیفیت خدمات به جای کنترل صرف حضور کارکنان است. بنابراین، هدف اصلی تغییر، ارتقای بهره‌وری از طریق تمرکز بر نتایج و کیفیت کار است.