در هفتههای اخیر، فرانسه و اسپانیا شاهد برخی از شدیدترین آتشسوزیهای جنگلی در تاریخ خود بودهاند. کارشناسان نسبت به وقوع پدیدهای جوی موسوم به «پیروکومولونیمبوس» یا «ابر آتشین» هشدار دادهاند که میتواند این آتشسوزیها را تشدید کند.
آتشسوزیهای جنگلی اغلب زمانی گسترش مییابند که شرایط آب و هوایی گرم، بادخیز و خشک با هم ترکیب شوند. با این حال، آتشسوزیهای شدید جنگلی میتوانند سیستمهای آب و هوایی منحصر به فرد خود را ایجاد کنند.
ابر آتشین چیست؟
ابر پیروکومولونیمبوس (Pyrocumulonimbus)، که به اختصار «پایروسیبی» (pyroCb) نیز نامیده میشود، ابر طوفانی عظیمی است که بر اثر آتشسوزیهای طبیعی (جنگلی) شکل میگیرد. آتشسوزیهای گسترده مقادیر زیادی انرژی و گرما آزاد میکنند که بهسرعت در قالب ستونی از دود به بالا صعود میکنند. هنگامی که ستون دود به ارتفاع کافی میرسد، فشار پایین جو باعث خنک شدن هوای آن میشود و در نتیجه رطوبت موجود در هوا باعث تشکیل ابر میگردد.
چنین ابرهایی میتوانند موجب وقوع صاعقه و وزش بادهای شدید شوند. اگر آتشسوزی در طبیعت به اندازه کافی بزرگ و شدید باشد، توده دودی که ایجاد میکند میتواند منجر به تشکیل ابری از نوع pyrocumulonimbus شود. این ابرها قادرند تا ارتفاع ۱۰ تا ۱۵ کیلومتری بالا رفته و به لایه استراتوسفر نفوذ کنند. ناسا آنها را «اژدهای آتشخوارِ ابرها» توصیف کرده است.
ابر پیروکومولونیمبوس گاهی حتی ممکن است آتشی را که آن را تشکیل داده خاموش کند. این شدیدترین جلوه ابر شعلهافکن است. طبق واژهنامه انجمن هواشناسی آمریکا، شعلهافکن (Cumulonimbus) ابری است که توسط گرمای ناشی از آتشسوزی تشکیل میشود یا توسط انتشار دود ناشی از فرآیند احتراق افزایش مییابد.
چرا ابرهای پیروکومولونیمبوس بسیار خطرناکند؟
این پدیدههای جوی به دلیل تواناییشان در ایجاد شرایط آب و هوایی شدید و تشدید آتشسوزی، بسیار خطرناک تلقی میشوند. صاعقههای تولید شده توسط این ابرها میتوانند باعث شروع آتشسوزیهای جدید شوند و بادهای شدید میتوانند شعلههای موجود را گسترش دهند.