رویداد «در قاب یک سند» با هدف معرفی اسناد مهم و مغفولمانده در گنجینه آرشیوی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران طراحی شده است. در نهمین شماره این مجموعه، سندی از دوره صفویه با عنوان «رقم (نشان) شاه عباس دوم صفوی درخصوص واگذاری قریه هریس خانمرود تبریز به بهادر بیگ فرزند محمد امین، نواده بابر سلطان، به عنوان سیورغال آباء و اجدادی» معرفی شده است.
این فرمان دیوانی در ربیعالثانی سال ۱۰۶۶ هجری قمری (برابر با بهمن یا اسفند ۱۰۳۴ هجری شمسی) صادر شده و نمونهای از اسناد «نشان» در عصر صفوی است. اسناد «نشان» معمولاً برای واگذاری سیورغالها، تیولها و مناصب تنظیم میشد و به خط نستعلیق نگاشته میگردید.
ویژگیهای سند
از ویژگیهای مهم این سند میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- تحمیدیه به خط زر در آغاز شامل عبارات «هوالله سبحانه»، «الملک لله»، «بسمالله الرحمن الرحیم» و «یا محمد یا علی».
- طغرای شاه عباس دوم با طراحی شطرنجی و نام دوازده امام درون آن.
- مُهر گلابیشکل با مضمون «حسبی الله» که عبارت «بنده شاه ولایت عباس ثانی ۱۰۵۹» نیز در آن دیده میشود.
- درج عبارت «شاه طهماسب نورالله مرقده» به خط قرمز در گوشه سند.
محتوای فرمان
براساس این فرمان، روستای هریس خانمرود تبریز که پیشتر بهصورت سیورغال موروثی در اختیار اجداد بهادر بیگ قرار داشته، بار دیگر به او واگذار میشود. سیورغال از دوره مغولان رایج شد و به معنای واگذاری موروثی ملک یا اختصاص آن به افراد خاص بود. دریافتکنندگان سیورغال علاوه بر معافیت مالیاتی، امکان وصول مالیات یا حتی اختیارات قضایی در محدوده املاک خویش را به دست میآوردند.
این سند ارزشمند با شماره ثبت ۵۰-۹۹۷ در آرشیو ملی ایران نگهداری میشود.