توافق همکاری هستهای غیرنظامی میان عربستان سعودی و وزارت انرژی ایالات متحده امضا شده است. این توافق که در چارچوب «توافقهای ۱۲۳» آمریکا صورت میگیرد، به شرکتهای آمریکایی اجازه انتقال فناوری، تجهیزات و دانش فنی برای احداث و بهرهبرداری از راکتورهای هستهای به عربستان را میدهد.
با این حال، پس از امضای این توافق، اظهاراتی از سوی مقامات آمریکایی مطرح شد که به نظر میرسد دو محور کلیدی مورد نظر عربستان در مذاکرات را با چالش مواجه میکند. نخست، تأکید آمریکا بر مخالفت با غنیسازی اورانیوم در خاک عربستان، در حالی که ریاض بر حفظ حق توسعه چرخه سوخت هستهای در داخل کشور اصرار داشت.
دومین محور، مشروط کردن اجرای این توافق به پیوستن عربستان به «توافقهای ابراهیم» و عادیسازی روابط با اسرائیل است. عربستان پیشتر شرط کرده بود که اسرائیل با راهحل تشکیل دو دولتی و پذیرش تشکیل کشور فلسطین موافقت کند، شرطی که با توجه به دولت فعلی اسرائیل، تحقق آن دشوار ارزیابی میشود.
جزئیات مراسم امضا
مراسم امضای توافق همکاری هستهای غیرنظامی با حضور مقامهایی از وزارت انرژی آمریکا برگزار شد. کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، ریاست این مراسم را بر عهده داشت و عبدالعزیز بن سلمان، وزیر انرژی عربستان، از طریق ارتباط زنده تصویری از ریاض در آن شرکت کرد. این توافق بیش از دو دهه در انتظار طرفین بود.
اهمیت توافق و محدودیتها
اهمیت این توافق فراتر از ساخت نیروگاههای تولید برق است و به ماهیت محدودیتهای اعمالشده بر برنامههای هستهای عربستان، بهویژه در زمینه غنیسازی اورانیوم و بازفرآوری سوخت هستهای مصرفشده، مربوط میشود. جزئیات دقیق این محدودیتها و نحوه اجرای آنها در آینده مشخص خواهد شد.