حمله اوکراین به یک شناور ایرانی در دریای خزر، فراتر از یک اقدام تاکتیکی، میتواند نشانهای از بازآرایی جبهههای فشار علیه ایران تلقی شود. در حالی که پیشتر فشارهای نظامی و ژئوپلیتیکی بر ایران در جبهههایی چون تقابل با آمریکا، کشورهای عربی، دریای سرخ و تنگه بابالمندب متمرکز بود، این رویداد احتمال گشودهشدن «جبهه سوم» در دریای خزر را مطرح میکند.
این وضعیت، تهران را در معرض فشارهای همزمان از جنوب، غرب و شمال قرار میدهد. اگرچه هنوز نمیتوان از وجود یک راهبرد هماهنگ میان بازیگران مختلف سخن گفت، اما تکرار چنین اقداماتی میتواند به پیوند خوردن پرونده ایران با جنگ اوکراین و افزایش هزینههای راهبردی برای تهران منجر شود.
ابعاد ژئوپلیتیکی حمله دریای خزر
برای واکاوی ابعاد ژئوپلیتیکی این حمله بیسابقه ارتش اوکراین به شناور تجاری ایرانی در دریای خزر و سنجش پیامدهای آن بر موازنههای امنیتی منطقه، دیدگاههای دکتر ژند شکیبی، روسشناس و ایرانشناس برجسته و استاد سیاست تطبیقی، جویا شدهایم. دکتر شکیبی دارای سوابق تحصیلی و پژوهشی متعددی از دانشگاههای معتبر بینالمللی از جمله مدرسه اقتصاد لندن (LSE) و دانشگاه دولتی سنپترزبورگ است.
سوابق علمی و پژوهشی دکتر ژند شکیبی
- کارشناسی ارشد روسیهشناسی و دکتری سیاست تطبیقی از مدرسه اقتصاد لندن (LSE).
- کارشناسی ارشد تاریخ روسیه از دانشگاه دولتی سنپترزبورگ.
- پژوهشگر دانشگاه ایالتی نیویورک (NYU).
- تدریس و پژوهش در مدرسه اقتصاد لندن.
- پژوهشگر مؤسسه IDEAS دانشگاه LSE.
- استاد مدعو گروه روسیهشناسی دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران.
از جمله آثار مهم دکتر شکیبی میتوان به «روسیه و غربانگاری»، «خاتمی و گورباچف» و «ایران پهلوی و سیاست غربانگاری» اشاره کرد. این حمله در شرایطی رخ داده که جنگ روسیه و اوکراین همچنان ادامه دارد و فشارهای ایالات متحده علیه جمهوری اسلامی ایران نیز پابرجاست.