پژوهشگران در گزارشی که در مجله Cureus منتشر شده است، دو مورد از زنان میانسال را معرفی کردند که پس از سالها مصرف داروهای مهارکننده پمپ پروتون (PPI) مانند امپرازول و لانزوپرازول، دچار کمبود شدید ویتامین B12 و اسیدفولیک شدند. این کمبود با علائمی ظاهر شده بود که در ابتدا پزشکان را به تشخیص کمخونی همولیتیک مشکوک کرد.
کمخونی با علائم شبیه همولیز
هر دو بیمار با علائمی مانند خستگی شدید، تنگی نفس و ضعف عمومی به بیمارستان مراجعه کردند. آزمایشهای اولیه نشان داد که سطح هموگلوبین آنها بهشدت کاهش یافته و گلبولهای قرمز بزرگتر از حد طبیعی هستند؛ ویژگیای که به آن کمخونی ماکروسیتیک گفته میشود. همچنین، سطح آنزیم LDH در هر دو بیمار بالا و میزان هاپتوگلوبین پایین بود؛ شاخصهایی که معمولاً در کمخونی همولیتیک مشاهده میشوند. با این حال، پایین بودن تعداد رتیکولوسیتها (گلبولهای قرمز نابالغ) نشان داد که مشکل از تخریب گلبولهای قرمز نیست، بلکه مغز استخوان قادر به تولید طبیعی آنها نیست.
علت اصلی؛ کمبود B12 و فولات
بررسیهای بیشتر نشان داد هر دو بیمار دچار کمبود شدید ویتامین B12 و اسیدفولیک هستند. آزمایشها شواهدی از بیماریهای خودایمنی، سلیاک، سوءتغذیه، مصرف الکل یا سایر علل شناختهشده این کمبودها را نشان نداد. به همین دلیل، پژوهشگران مصرف طولانیمدت داروهای مهارکننده پمپ پروتون را بهعنوان یکی از عوامل احتمالی کمبود ویتامین B12 مطرح کردند؛ هرچند تأکید کردند که این گزارشها نمیتواند رابطه علت و معلولی قطعی را ثابت کند.
چرا داروهای ضداسید ممکن است B12 را کاهش دهند؟
ویتامین B12 برای جذب، به اسید معده نیاز دارد. داروهای مهارکننده پمپ پروتون با کاهش ترشح اسید معده، ممکن است در درازمدت آزاد شدن این ویتامین از مواد غذایی را مختل کنند و به تدریج ذخایر بدن را کاهش دهند. در مقابل، جذب اسیدفولیک وابستگی چندانی به اسید معده ندارد؛ بنابراین ارتباط مستقیم میان مصرف این داروها و کمبود اسیدفولیک کمتر محتمل است.