موزه آب و قنات اردکان، که در خانهای تاریخی در محله چرخاب این شهر راهاندازی شده است، صرفاً مکانی برای نمایش اشیاء نیست، بلکه فضایی است که بازدیدکنندگان را با فرهنگ، دانش و شیوه زندگی مردمان کویر پیوند میدهد. این موزه با هدف حفاظت از میراث قنات، انتقال دانش بومی، ترویج گردشگری فرهنگی پایدار و افزایش مشارکت جامعه محلی در پاسداشت این میراث ارزشمند ایجاد شده است.
تلاش یک مقنی برای حفظ میراث آبی
شکلگیری این موزه، حاصل سالها علاقه و تلاش «جواد قانعی»، از اهالی محله تاریخی چرخاب اردکان است. وی که از مقنیان با تجربه اردکان است و از کودکی با فضای قنات و فنون سنتی حفر آن آشنا بوده، طی سالها مجموعهای ارزشمند از ابزارهای سنتی حفر قنات، دستنوشتهها، نقشهها، اسناد و تصاویر تاریخی مرتبط با این میراث را گردآوری کرده است. این مجموعه، بخشی از دانش و تجربه نسلهای گذشته را به نسل امروز منتقل میکند.
خانه تاریخی با قنات واقعی
جواد قانعی بخشی از خانه تاریخی خود را به موزه آب و قنات اختصاص داده است. این خانه تاریخی علاوه بر معماری اصیل خود، ویژگی منحصربهفرد دیگری نیز دارد: مسیر یک قنات واقعی از زیر آن عبور میکند و بازدیدکنندگان میتوانند از این فضای تاریخی نیز دیدن کنند. قنات تاریخی «مورتین» با قدمتی حدود ۸۰۰ سال، بخشی از تجربه بازدید از این موزه را شکل میدهد و امکان آشنایی نزدیک با ساختار و عملکرد قنات را فراهم میکند.
روایت زنده، وجه تمایز موزه
آنچه موزه آب و قنات اردکان را از بسیاری از موزههای مشابه متمایز میکند، تکیه آن بر «روایت زنده» است. در این موزه، روایت تنها به تابلوها و ویترینها محدود نمیشود، بلکه دانش شفاهی و تجربه شخصی جواد قانعی به عنوان روایتگر و حافظ این میراث، بخش مهمی از تجربه بازدید را تشکیل میدهد. این رویکرد، مخاطب را با جنبههای فنی، فرهنگی و انسانی حفر قنات آشنا میکند.
امکانات اقامتی و گردشگری
این مجموعه علاوه بر کاربری فرهنگی، امکانات اقامتی نیز دارد تا گردشگران بتوانند در فضایی سنتی، تجربهای نزدیکتر از زندگی بومی مردم کویر داشته باشند. در کنار نمایش ابزارهای سنتی، اسناد، تصاویر و دستنوشتههای قدیمی، بازدید از مسیر واقعی قنات فرصتی کمنظیر برای تجربه مستقیم این میراث آبی فراهم میآورد.