جنگ اخیر ایران و آمریکا، علاوه بر رویارویی جنگندهها، پهپادها و سامانههای پدافندی، به میدان آزمون نسل جدید موشکهای زمینپایه دو کشور نیز تبدیل شد. در میان دهها سامانه و موشک بهکاررفته، سه نام بیش از همه در گزارشهای رسانههای بینالمللی، اندیشکدههای نظامی و تحلیلهای کارشناسان تکرار شد: خیبرشکن در سمت ایران و PrSM و ATACMS در سمت آمریکا.
اگرچه هیچیک از دو طرف آمار رسمی تعداد شلیک هر موشک را منتشر نکردهاند، اما بررسی گزارشهای منتشرشده از سوی مراکزی مانند CSIS، ISW، Financial Times، Wall Street Journal و بیانیههای فرماندهی مرکزی آمریکا (CENTCOM) نشان میدهد این سه موشک، مهمترین ابزارهای زمینپایه دو طرف در جریان درگیری بودند. عملکرد این موشکها در میدان واقعی جنگ، تصویری از دکترین نظامی ایران و آمریکا ارائه میدهد.
خیبرشکن؛ ستون اصلی حملات موشکی ایران
خیبرشکن یکی از جدیدترین اعضای خانواده موشکهای بالستیک سوخت جامد ایران است که نخستین بار در سال ۲۰۲۲ رونمایی شد. این موشک با برد حدود ۱۴۵۰ کیلومتر، برای هدف قرار دادن پایگاههای نظامی، مراکز فرماندهی، فرودگاههای نظامی و زیرساختهای راهبردی در عمق خاک دشمن طراحی شده است.
در جریان جنگ اخیر، نام خیبرشکن بیش از هر موشک بالستیک ایرانی دیگر در گزارشهای رسانههای غربی دیده شد. تحلیلگران علت این موضوع را ترکیبی از چند عامل میدانند: برد مناسب برای پوشش اهداف منطقهای، سوخت جامد و آمادهسازی سریع، قابلیت شلیک از پرتابگرهای متحرک و هزینه کمتر نسبت به برخی موشکهای پیشرفتهتر مانند فتاح.
یکی از مهمترین ویژگیهای خیبرشکن، مانورپذیری در مرحله نهایی پرواز است. این ویژگی رهگیری آن را برای سامانههای دفاع موشکی پیچیدهتر میکند. با این حال، مقامهای آمریکایی و اسرائیلی ادعا کردهاند بخش زیادی از موشکهای شلیکشده رهگیری شدهاند، اما تصاویر منتشرشده از اصابت این موشکها نشان از عبور موفق از لایههای دفاعی دارد.