منطقه قفقاز جنوبی به یکی از پیچیدهترین کانونهای رقابت ژئوپلیتیکی در مرزهای شمالی ایران تبدیل شده است. تلاشهای بازیگران منطقهای برای توسعه «کریدور زنگزور» و سرمایهگذاری بر مسیرهای جایگزین ترانزیت انرژی و تجارت میان آسیای مرکزی و اروپا، معادلات شمال غرب ایران را وارد فاز نگرانکنندهای کرده است.
هدف اصلی این تحرکات، کاهش وابستگی ژئواکونومیک به مسیرهای ترانزیتی ایران و روسیه و همزمان، تثبیت حضور بازیگران فرامنطقهای در مرزهای شمالی کشور ارزیابی میشود. این در حالی است که تمرکز افکار عمومی و دستگاه دیپلماسی ایران در ماههای اخیر بیشتر بر تحولات خاورمیانه و تنشهای مرتبط با تنگه هرمز بوده است.
هشدار درباره محاصره کریدوری ایران
احسان موحدیان، پژوهشگر مسائل بینالملل و استاد دانشگاه علامه طباطبایی، هشدار میدهد که در صورت تداوم تمرکز یکجانبهی تهران بر تحولات خلیج فارس و غفلت از مرزهای شمالی، ایران با روندی برگشتناپذیر در شمال غرب روبهرو خواهد شد که جایگاه ژئوپلیتیکی و مزیتهای کریدوری کشور را به شدت تضعیف میکند.
وی با اشاره به اهمیت راهبردی مرزهای شمال غربی، اظهار داشت: «اتفاقی که این روزها شاهد آن هستیم، تمرکز و توجه بسیار بالای مسئولان کشور بر تحولات تنگه هرمز است. هرچند تحرکات ایالات متحده در منطقه و فشارهای اعمالشده از سوی این کشور، به درستی توجهات را به خود جلب کرده است، اما متاسفانه همزمان یک محاصرهی خطرناک و خاموش نیز در بخشهای شمال غربی کشور در حال شکلگیری است.»
این وضعیت نگرانکننده، حاصل دگرگونیهای سریع در محیط امنیتی و ژئوپلیتیک قفقاز، وضعیت قرهباغ و تشدید رقابت قدرتهای بزرگ در منطقه قفقاز جنوبی است.