دیدگاههای آیتالله سید علی خامنهای در حوزه سیاست خارجی، منظومهای منسجم از مبانی اعتقادی، اصول ثابت و راهبردهای عملی است که طی سالها رهبری ایشان تبیین شده است. در این منظومه، استقلال همهجانبه کشور، اتکا به توان داخلی و حفظ عزت ملی جایگاهی محوری دارد و بر این باور استوار است که استقلال سیاسی بدون پشتوانه اقتصادی، علمی و فناوری پایدار نخواهد بود.
سیاست خارجی در اندیشه ایشان بر اصول «عزت، حکمت و مصلحت»، مقاومت در برابر نظام سلطه، توسعه روابط با همسایگان و کشورهای مستقل، دیپلماسی فعال و قدرت درونزا استوار است. در همین چارچوب، حمایت از آرمان فلسطین و نقشآفرینی در شکلگیری و تثبیت محور مقاومت نیز از مهمترین مؤلفههای این رویکرد به شمار میرود.
محمدرضا باقری، معاون اسبق وزیر امور خارجه و سفیر پیشین ایران در کویت و ترکیه، در گفتوگویی به بررسی ابعاد این میراث در عرصه سیاست خارجی پرداخته است.
جایگاه استقلال در منظومه فکری
باقری با اشاره به تأکید امام شهید بر گسترش روابط با کشورهای جهان، بهجز آمریکا و رژیم صهیونیستی، و در عین حال حفظ استقلال کشور به عنوان خط قرمز سیاست خارجی، به نقل جملهای از دوران ریاستجمهوری آیتالله خامنهای پرداخت. ایشان فرمودند: «همه کشورها به دنبال تأمین منافع ملی خود هستند اما راه رسیدن به این منافع متفاوت است؛ برخی مانند آمریکا منافع خود را در سلطهگری جستوجو میکنند، برخی دیگر با سلطهپذیری به دنبال تأمین منافعشان هستند و گروهی نیز میان استقلال و وابستگی در نوساناند.»
جمهوری اسلامی ایران اما الگوی جدیدی را به جهان معرفی کرد؛ الگویی که بر اساس آن، کشور در پی تأمین منافع ملی خود است اما نه سلطهگر است و نه سلطهپذیر. این همان مسیری است که امام شهید با الهام از آموزه قرآنی «لَا تَظْلِمُونَ وَلَا تُظْلَمُونَ» ترسیم کردند و معتقد بودند این رویکرد، راهی پایدار برای تأمین منافع ملی است.