باشگاه ملی منابع ژنتیک: اهمیت سامانه داده‌های زیست‌شناسی مصنوعی

دسترسی آسان، سریع و نظام‌مند پژوهشگران به داده‌ها و منابع علمی، یکی از الزامات اساسی برای ارتقای کیفیت پژوهش و تولید دانش به شمار می‌رود. فراهم بودن داده‌های معتبر، به پژوهشگر کمک می‌کند زمان کمتری را صرف جست‌وجو و گردآوری اطلاعات کرده و تمرکز بیشتری بر تحلیل و حل مسئله داشته باشد. تسهیل دسترسی به داده‌های علمی، فرآیند پژوهش را از مرحله ایده‌ تا تحلیل و نتیجه‌گیری کارآمدتر و دقیق‌تر می‌کند. ایجاد بانک ملی منابع ژنتیکی زیست‌شناسی مصنوعی ضرورتی راهبردی برای حفظ و دسترسی سازمان‌یافته به منابع ژنتیکی، تسهیل پژوهش‌های نوآورانه و تقویت زیرساخت‌های علمی کشور در این حوزه است. سیدرضا طباطبایی رئیس جهاد دانشگاهی واحد استان قم، در مصاحبه با ایسنا به اهمیت تشکیل بانک ملی منابع ژنتیکی زیست‌شناسی مصنوعی و لزوم ایجاد سامانه ملی مدیریت، ثبت و تبادل مواد ژنتیکی پرداخته که متن کامل این گفت‌وگو را در ادامه می‌خوانیم: ایسنا: وقتی از «بانک ملی منابع ژنتیکی زیست‌شناسی مصنوعی» صحبت می‌کنیم، دقیقاً منظور چیست و قرار است چه چیزی در این بانک نگهداری شود؟ اگر بخواهیم خیلی ساده توضیح بدهیم، بسیاری از پژوهش‌های زیست‌شناسی مصنوعی برای شروع به یک‌سری ابزار و مواد اولیه ژنتیکی نیاز دارند؛ مانند قطعات ژنی، پلاسمیدها و ناقل‌های ژنتیکی. پژوهشگران از این اجزا برای طراحی و ساخت سازه‌های ژنتیکی مورد نیاز خود استفاده می‌کنند. در حال حاضر بخشی از این منابع در دانشگاه‌ها، پژوهشگاه‌ها و آزمایشگاه‌های مختلف کشور وجود دارد، اما پراکنده است و در بسیاری از موارد پژوهشگران حتی از وجود منابع مشابه در مراکز دیگر اطلاع ندارند. در مواردی هم که منبع مورد نیاز در داخل در دسترس نیست یا دسترسی به آن مشخص نیست، پژوهشگر ناچار است آن را از خارج از کشور تهیه کند. ایده بانک ملی این است که این منابع ارزشمند به شکل استاندارد شناسایی، ثبت، نگهداری و در چارچوب ضوابط مشخص در دسترس جامعه علمی قرار گیرند. به این ترتیب، به جای اینکه هر پژوهشگر برای شروع یک پروژه دوباره از نقطه صفر آغاز کند، می‌تواند از یک زیرساخت مشت