رونق جشن‌های شیراز و فقر مخفی؛ گرسنگی دانش‌آموزان در سال ۱۳۵۱

وضعیت اقتصادی در دوران پهلوی دوم

در دوران حکومت پهلوی دوم، به ویژه در سال 1351، شرایط اقتصادی ایران بسیار نامساعد بود. تزریق بی‌حساب درآمد‌های نفتی و عدم توجه به اصول علمی اقتصاد باعث افزایش شدید اجاره‌بهای مسکن شد. این امر منجر به شکاف طبقاتی عمیقی گردید که در آن دانش‌آموزان برخی مناطق از فرط گرسنگی مجبور به خوردن علف‌های حیاط مدرسه می‌شدند.

جشن‌های شیراز و تلاش برای پنهان‌سازی فقر

در آبان 1351، در جریان برگزاری جشن‌های شیراز، مأموران دستگاه حاکمه حتی برگ درختان خیابان‌ها را با کف و صابون می‌شستند تا همه چیز در برابر دیدگان میهمانان خارجی زیبا و آراسته به نظر برسد. اما همزمان، مناطق حلبی‌نشین همان شهر تحت مراقبت شدید ساواک قرار داشت تا واقعیت فقر و محرومیت از دید عموم پنهان بماند.

سیاست‌های اقتصادی دولت پهلوی

همایون کاتوزیان، عضو دانشکده مطالعات شرقی دانشگاه آکسفورد، این وضعیت را نمادی از سیاست ویترینی و نمایش تجملاتی در شرایطی می‌داند که جامعه زیر بار تورم لجام‌گسیخته و شکاف طبقاتی دست و پا می‌زد. ریشه این ناعدالتی‌ها را باید در سیاست‌های مالی دستوری و تکبر نسبت به اصول علمی اقتصاد جستجو کرد.

تاثیر تزریق بی‌حساب درآمد نفتی

در سال 1351، اجاره‌بهای مسکن در تهران ظرف پنج سال 300 درصد جهش یافت. یک خانواده طبقه متوسط ناچار شد 50 درصد درآمد سالانه خود را صرف هزینه داشتن یک سرپناه کند.

مشاهدات میشل فوکو

میشل فوکو، مورخ و جامعه‌شناس فرانسوی، در مشاهدات میدانی خود از پایتخت می‌نویسد که در 500 یا 600 متری کاخ سلطنتی و هتل هیلتون، گودال‌های عظیمی حفر شده بود.