سید عطاءالله مهاجرانی در یادداشتی با عنوان «صلح و سلم»، به بررسی تفاوتهای معنایی واژگان قرآنی و نقد دیدگاههای مطرح شده در حوزه روابط بینالملل و مفاهیم اسلامی پرداخته است. وی در پاسخ به سخنان سید احمد خاتمی، فقیه شورای نگهبان و امام جمعه موقت تهران، بر لزوم دقت در تفکیک واژگان قرآنی تأکید کرد.
نقد دیدگاه احمد خاتمی درباره صلح و جنگ
سید احمد خاتمی در اظهاراتی که به نقل از سایت «جماران» منتشر شده، مدعی شده بود که صلح در قرآن تنها پیرامون دعواهای خانوادگی است و ربطی به موضوع جنگ ندارد. وی همچنین با اشاره به سیاستهای ایالات متحده، اظهار داشت که آمریکا هرگز به دنبال صلح با ایران نبوده، بلکه هدف آن تسلیم کردن ایران است.
مهاجرانی در نقد این سخنان، معتقد است که خلط میان دو مقوله «صلح» و «سلم» در تحلیلهای ایشان، منجر به نوعی کژتابی در ترجمه و درک مفاهیم از زبان عربی به فارسی شده است.
تفکیک معنایی «صلح» و «سلم» در قرآن
مهاجرانی با استناد به متن قرآن مجید، کاربرد گستردهتر این واژگان را تبیین میکند:
- مفهوم صلح: وی با استناد به آیه ۹ سوره حجرات نشان میدهد که واژه «صلح» فراتر از محیط خانواده بوده و به منازعات اجتماعی، سیاسی و جنگهای میان مسلمانان نیز اطلاق میشود.
- مفهوم سلم و سلم: وی با بررسی واژههای «سِلم» و «سَلم»، استدلال میکند که قرآن برای پایان دادن به جنگ و برقراری صلح با دشمنان بیرونی نیز الگوهای مشخصی ارائه داده است.
صلح به عنوان اصل بنیادی اسلام
نویسنده یادداشت با تأکید بر پیوند معنایی مفاهیمی چون «سلام»، «اسلام» و «سِلم»، خاطرنشان میکند که صلح در آیین اسلام یک اصل بنیادی است و جنگ تنها امری عارضی و دفاعی محسوب میشود. وی هشدار میدهد که نفی مفهوم صلح در عرصه عمومی، میتواند به نفع جریانهایی باشد که اسلام را آیین خشونت معرفی میکنند.
