وضعیت ایران در گروه ویژه اقدام مالی (FATF)؛ انتخاب بین شبکه پنهان مالی یا الحاق به بازار جهانی

ایران همچنان در زمره حوزه‌های پرخطر مشمول فراخوان اقدام قرار دارد. در آخرین ارزیابی عمومی FATF، ایران در این دسته باقی مانده و از اعضا خواسته شده است اقدامات مقابله‌ای مؤثر علیه ایران اعمال کنند. این وضعیت در نشست ژوئن 2026 نیز تغییر نکرد. با این حال، ایران نشانه‌هایی از تعامل مجدد با FATF بروز داده است، از جمله گزارش‌های مربوط به تصویب یا الحاق به کنوانسیون پالرمو و کنوانسیون مبارزه با تأمین مالی تروریسم در سال 2025 و اوایل 2026. اما FATF این تحولات را برای خروج ایران از وضعیت پرخطر کافی ندانسته است، زیرا تحفظات ایران نسبت به این کنوانسیون‌ها بیش از حد گسترده بوده و اجرای داخلی آنها نیز با استانداردهای FATF منطبق نشده است. همچنین، بخش عمده برنامه اقدام ایران که از سال 2016 آغاز شد و در ژانویه 2018 منقضی شد، همچنان اجرا نشده باقی مانده است. این موضوع نشان می‌دهد که مسئله FATF برای ایران دیگر صرفاً یک پرونده فنی نیست، بلکه به بخشی از معماری قدرت مالی، تحریم، بازدارندگی و امنیت اقتصادی تبدیل شده است. در شرایط پس از جنگ ایران و امریکا، این اهمیت دوچندان شده است، زیرا آمریکا هم‌زمان با فشارهای نظامی و اقتصادی، شبکه‌های بانکی سایه، شرکت‌های پوششی، صرافی‌ها، دارایی‌های دیجیتال و شبکه‌های تأمین مالی مرتبط با ایران را هدف قرار داده است. بنابراین، باقی‌ماندن ایران در وضعیت پرخطر FATF به آمریکا و سایر نظام‌های مالی امکان می‌دهد تا هزینه «ریسک ایران» را به سطحی فراتر از تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا تعمیم دهند.