57 ساله شدن کنکور ایران: نگاهی به تاریخچه آزمون‌های ورودی دانشگاه‌ها

گروه جامعه: کنکور ایرانی از یک آزمون 47 هزار نفری در مرداد 1348 آغاز شد و اکنون بیش از یک میلیون نفر در آن رقابت می‌کنند. این آزمون که در طول سال‌ها تغییرات زیادی داشته، به خوبی تاریخ اجتماعی ایران را نیز بازتاب داده است. نخستین آزمون سراسری ورود به دانشگاه‌ها در 15 مرداد 1348 برگزار شد و تنها 47 هزار و 773 داوطلب داشت؛ آزمونی که برای پذیرش در 12 دانشگاه و مؤسسه آموزش عالی، در هفت حوزه امتحانی برگزار می‌شد. نکته جالب این است که آن سال کنکور شبیه آزمون‌های تستی امروز نبود؛ سؤال‌ها به شکل پاسخ کوتاه طراحی شده بودند و داوطلبان می‌توانستند بر اساس نوع دیپلم و علاقه خود، رشته‌های مورد نظرشان را انتخاب کنند. «چهار گزینه‌ای بودن» چیزی نبود که از روز اول همراه کنکور ایرانی بوده باشد. کنکور فقط آزمون ورود به دانشگاه نبوده؛ بخشی از تاریخ اجتماعی ایران هم در آن ثبت شده است. در سال‌های 1358 تا 1361، همزمان با تعطیلی دانشگاه‌ها در جریان انقلاب فرهنگی، پذیرش دانشجو نیز متوقف شد. آزمون سراسری در سال 1361 دوباره برگزار شد، اما در آن دوره ابتدا فقط برای رشته‌هایی مانند پزشکی، فنی و مهندسی، کشاورزی و الهیات و معارف اسلامی بود. سهمیه‌های مناطق و رزمندگان نیز از همین دوره وارد ساختار کنکور شدند. سال 1354 هم یک نقطه عطف دیگر بود؛ سازمان سنجش آموزش کشور شکل گرفت و کنور وارد مرحله‌ای تازه شد. در آن دوره حتی معدل امتحانات نهایی، نوع دیپلم، جنسیت، وضعیت نظام‌وظیفه و سهمیه منطقه در پذیرش اثر داشت. یکی از جالب‌ترین تغییرات تاریخی کنکور، تغییر ترکیب جنسیتی داوطلبان است. در نخستین کنور، حدود 17 هزار و 500 زن در برابر 30 هزار و 273 مرد شرکت کردند.